Opóźniony rozwój mowy u dzieci – jak go rozpoznać i co robić?

Czym jest opóźniony rozwój mowy?

Opóźniony rozwój mowy oznacza, że dziecko nie osiąga kolejnych etapów rozwoju językowego w odpowiednim czasie. Przykładowo:

• Roczne dziecko powinno wypowiadać pierwsze słowa, takie jak „mama”, „tata”, „daj”.
• Dwulatek powinien tworzyć proste zdania dwuwyrazowe, np. „mama idzie”.
• Trzylatek powinien mówić zrozumiale dla otoczenia i budować dłuższe wypowiedzi.

Jeśli dziecko znacząco odstaje od tych norm, warto skonsultować się ze specjalistą.

Najczęstsze objawy opóźnionego rozwoju mowy

Rodzice powinni zwrócić uwagę na następujące sygnały:

✅ Brak gaworzenia u niemowląt po 6. miesiącu życia.
✅ Brak pierwszych słów w okolicach 12. miesiąca życia.
✅ Mały zasób słownictwa u dwulatka – mniej niż 50 słów.
✅ Brak łączenia słów w krótkie zdania po ukończeniu 2 lat.
✅ Trudności z komunikacją – dziecko używa gestów zamiast słów.
✅ Niezrozumiała mowa dla otoczenia po ukończeniu 3. roku życia.
✅ Brak chęci do nawiązywania kontaktu werbalnego.

Przyczyny opóźnionego rozwoju mowy

Istnieje wiele czynników, które mogą wpływać na rozwój mowy dziecka. Do najczęstszych należą:

🔹 Predyspozycje genetyczne – jeśli w rodzinie były przypadki opóźnionego rozwoju mowy, dziecko może mieć większe ryzyko.
🔹 Niedosłuch – problemy ze słuchem mogą utrudniać naukę mowy.
🔹 Zbyt mała stymulacja – dziecko uczy się mówić poprzez interakcję z otoczeniem. Nadmierne korzystanie z urządzeń elektronicznych może ograniczać kontakt werbalny.
🔹 Problemy neurologiczne – np. autyzm, afazja dziecięca, mózgowe porażenie dziecięce.
🔹 Nieprawidłowa budowa aparatu artykulacyjnego – np. skrócone wędzidełko języka.

Jak wspierać rozwój mowy dziecka?

🔸 Rozmawiaj z dzieckiem – mów do niego powoli i wyraźnie, opisuj czynności, które wykonujesz.
🔸 Czytaj książeczki – czytanie rozwija słownictwo i zdolności językowe.
🔸 Ogranicz ekrany – interakcje z rodzicem są kluczowe dla nauki mowy.
🔸 Stymuluj aparat mowy – dmuchanie baniek mydlanych, picie przez słomkę czy zabawy językiem pomagają rozwijać mięśnie artykulacyjne.
🔸 Korzystaj z ćwiczeń logopedycznych – proste zabawy wspierające mowę mogą przynieść świetne efekty.

Kiedy udać się do logopedy?

Jeśli dziecko w wieku 2–3 lat mówi bardzo mało lub jego mowa jest niezrozumiała, nie warto czekać. Logopeda oceni rozwój mowy i zaproponuje odpowiednie ćwiczenia dostosowane do wieku i potrzeb dziecka. Im wcześniej rozpocznie się terapia, tym lepsze efekty można osiągnąć.

Podsumowanie

Opóźniony rozwój mowy nie zawsze oznacza poważny problem, ale warto uważnie obserwować dziecko i wspierać jego rozwój poprzez rozmowy, zabawy i czytanie książek. Jeśli masz wątpliwości co do postępów dziecka, warto skonsultować się z logopedą, aby zapewnić mu jak najlepszy start w komunikacji.